Herdenken en verbinden met jongeren in De Pijp
“Zij laten zien wat samen herdenken vandaag betekent"
In Amsterdam De Pijp organiseren jongeren de herdenking op 4 mei en de viering op 5 mei. Samen met buurtbewoners en organisaties zetten zij een herdenking neer op de Van Woustraat én een bevrijdingsmaaltijd in theater CC Amstel. Wat begon als een zoektocht naar betrokkenheid, groeide uit tot een jongerencomité dat de buurt elk jaar samenbrengt. Jongerenwerker Linda vertelt hoe dit initiatief zich ontwikkelde en wat het betekent voor de wijk.
Hoe het begon
Meer dan 10 jaar geleden werd Linda gevraagd om jongeren op afstand te houden tijdens de herdenking. ‘Mijn rol was toen vooral om te zorgen dat jongeren niet tegen kransen zouden schoppen’, vertelt ze. ‘Dat voelde niet goed. Ik wilde juist dat jongeren onderdeel zouden worden van de herdenking op een positieve manier.’
Die omslag begon toen jongeren verhalen uit hun eigen buurt gingen ophalen. ‘We startten met het project Oorlog in mijn buurt, waarbij jongeren ouderen interviewden over wat er in hun straat was gebeurd tijdens de oorlog. Dat raakte. Jongeren voelden ineens dat het ook over hun eigen buurt ging.’
Vanuit die betrokkenheid groeide een groep jongeren die meer wilde doen. Zij gingen helpen bij de herdenking en namen steeds meer verantwoordelijkheid. ‘Op een gegeven moment zeiden we: dit is eigenlijk een jongerencomité. Inmiddels bestaat dat al 11 jaar.’
< Tekst gaat verder onder de foto >
Een herdenking door en voor de buurt
Op 4 mei organiseren de jongeren een volledige herdenking op de Van Woustraat, bij voormalig IJssalon Koco. Ze regelen de sprekers, zorgen voor muziek en begeleiden het programma. Ook dragen kinderen gedichten voor die zijn geschreven door basisscholieren uit de buurt.
‘De jongeren regelen echt veel’, zegt Linda. ‘Ze hebben zelfs een eigen veiligheidsteam dat samenwerkt met de politie en straatcoaches. De straat wordt afgezet, tram 4 wordt stilgezet en alles verloopt in goede banen.’
De herdenking trekt jaarlijks tussen de 400 en 700 buurtbewoners. Na afloop blijven veel mensen nog even. Lokale ondernemers zorgen voor koffie, gebak en ijs. ‘Het moment daarna vind ik misschien wel het mooist’, vertelt Linda. ‘Dan zakt de spanning en hoor je buurtbewoners napraten en complimenten geven aan de jongeren. Dat is echt een moment van verbinding.’
Indrukwekkende verhalen
Elk jaar delen sprekers hun persoonlijke verhaal. Dit jaar kijkt Linda vooral uit naar de bijdrage van mevrouw Kats. ‘Zij heeft in de oorlog beide ouders verloren en heeft meerdere gesprekken met onze jongeren gehad ter voorbereiding’, vertelt ze. ‘Dat wordt heel indrukwekkend.’
De jongeren denken actief mee over wie er spreekt en welke verhalen worden verteld. Daarmee geven ze zelf vorm aan wat herdenken betekent. ‘Ze maken het persoonlijk en actueel. Dat maakt het zo krachtig.’
Samen werken aan 4 én 5 mei
De activiteiten stoppen niet na 4 mei. Op 5 mei organiseren de jongeren samen met theater CC Amstel een bevrijdingsmaaltijd in het café van het theater. ‘Tijdens die avond draait het om gesprekken over vrijheid’, legt Linda uit. ‘Er zijn gedichten en de jongeren hebben zelf een quiz gemaakt. Het is een laagdrempelige manier om met elkaar in gesprek te gaan.’
Ook andere partners uit de buurt dragen bij. Zo helpt balletschool Zhembrowsky met faciliteiten en werken verschillende Combiwel-onderdelen mee. ‘Vanuit Combiwel Junior organiseren we een gedichtenwedstrijd op basisscholen. En ouderen van het AOC helpen met flyeren in de buurt. Zo brengen we generaties samen.’
< Tekst gaat verder onder de foto >
Een nieuwe generatie staat op
Voor de jongeren zelf betekent het comité veel. Ze leren organiseren, samenwerken en verantwoordelijkheid nemen. ‘Dit jaar nemen 2 jongeren voor het eerst de coördinatie op zich’, zegt Linda. ‘Dat is een mooie stap. Het laat zien hoe het comité zich blijft ontwikkelen.’
De groep is divers, met jongeren van verschillende achtergronden. ‘Een meisje van 19, van wie de ouders zijn gevlucht uit Sudan, presenteert dit jaar de herdenking. Zij spreekt zich ook uit over conflicten van nu. Juist daardoor voelt herdenken niet alleen als iets van toen, maar ook als iets van nu.’
De impact op de wijk
De herdenking en de bevrijdingsmaaltijd brengen meer dan alleen een moment van stilstaan. Ze brengen mensen samen en zorgen voor meer begrip. ‘Voor de buurt is het echt een moment van samenkomen’, zegt Linda. ‘En voor jongeren is het een kans om gezien te worden.’
Dat maakt indruk. ‘Buurtbewoners zien jongeren die verantwoordelijkheid nemen voor de herdenking in hun eigen buurt. Ze laten zien hoe je, ondanks verschillen, samen iets neerzet voor de wijk.’
Samen verder bouwen
Voor Linda is het duidelijk wanneer het geslaagd is. ‘Als de herdenking rustig verloopt, de 2 minuten stilte goed gaan en er geen gedoe is geweest, dan ben ik blij. Maar vooral als je daarna ziet dat mensen met elkaar in gesprek gaan.’
Het jongerencomité gaat in ieder geval door. Er wordt zelfs gekeken hoe een film over hun rol bij de herdenking ingezet kan worden op scholen, om meer jongeren te inspireren om mee te doen.
Wat deze jongeren doen, is bijzonder en mag gezien worden, vindt Linda. ‘Ze nemen verantwoordelijkheid voor iets belangrijks in de buurt en doen dat samen, met al hun verschillende verhalen. Daar ben ik ontzettend trots op.’
